تبريز

تبريز، مرکز استان آذربايجان شرقي، طي قرنها بعنوان مرکز فرهنگ مشرق زمين از شهرت بسياري برخوردار بوده است. تحولات تاريخي و توسعه آن از واحه هاي کوهپايه اي آتش فشان سهند، به مرکز تجاري امروزي و شرح حال هنرمندان و صنعتگران اين ناحيه در اين مختصر نمي گنجد.

مؤلف در اينجا به شرح کوتاهي از تاريخ پرحادثه اين ناحيه و سهم بسزايي که در اشاعه فرهنگي قالي شرق داشته مي پردازد.

چنگيزخان (1227 - 1162 ميلادي)، تيمور لنگ (1405 - 1336 ميلادي) و شاه اسماعيل اول (1524 - 1501 ميلادي) مؤسس سلسله صفوي، اين ناحيه واقع بين شرق و غرب را تسخير کرده و آنرا يکي از شهرهاي بزرگ امپراطوري خود نمودند. اما شهر تبريز در زمان شاه عباس کبير از پشتباني فرهنگي برخوردار شد. جنگها و فجايع ناخوشايند طبيعي، همچون ويراني ناشي از زلزله هرگز نتوانست طي قرنها موجب درهم شکستگي شهر و مردمان اين ناحيه گردد.

در قرون وسطي، تبريز شاهد شکوفايي هنرهاي زيبا و تأثير آن بر روي هنر قالي بافي بود. آثار تذهيب کاران، ابريشم بافان، هنرمندان مينياتوريست و فلزکاران همه و همه سرچشمه الهام هنرمندان قالي باف قرار گرفت.

اوايل قرن هجدهم مقارن افول پادشاهي صفوي و سقوط شهر و تنزل بسياري از صنايع دستي است. هنگامي که هانيريش ياکوب از اهالي برلين در سال 1911 کارگاه قالي بافي در تبريز داير نمود، تنها تعداد انگشت شماري از صدها کارگاه قالي بافي در اين شهر مانده بود.

ابعاد: در ابعاد گوناگون تا بيش از 12 متر مربع بافته مي شود.

رنگها: قرمز لاکي و آبي تند و شيري بعنوان رنگي متضاد استفاده مي شود.

نقشها: نمونه واقعي قالي تبريز، به سبک باروک و باب سليقه اروپايي است. و متشکل از تکرار مداوم گل و نخل (طرح شاه عباس) و همچنين نقشهاي محلي است. طرحهايي از ديگر مناطق نيز بافته مي شوند.

ترکيب: تارها از جنس کتان و پودها از کتان و يا از پشم هستند.

گره: گره ترکي يا فارسي، بيش از 2500 گره در هر دسي متر مربع استفاده مي شود.

کرک: پشم يا ابريشم، که معمولاً کوتاه يا متوسط چيده مي شوند و بيش از همه در آذربايجان تهيه مي شود و مورد استفاده قرار مي گيرد.

کيفيت: قطعات نو عموماً جهت تزئين اطاقها مناسب است. قطعات قديمي و نادر با ضخامتي ظريف بندرت در بازار يافت مي شود و قالي هاي ابريشمي از آنهم کمياب ترند.

گالري فرش تبريز